مردی شبیه عکسهایش

نوشته های رامین مددلو در فضای مجازی

مردی شبیه عکسهایش

نوشته های رامین مددلو در فضای مجازی

مردی شبیه عکسهایش

بسم الله
نوشته های رامین مددلو. اهل شهر خوی
فارغ التحصیل دانشگاه امام صادق علیه السلام/ دانشجوی دکتری دانشگاه مفید قم رشته علوم سیاسی/ پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام

کانال تلگرام:
https://t.me/istkhaterat

پیام های کوتاه
آخرین نظرات
يكشنبه, ۱ اسفند ۱۳۹۵، ۰۳:۲۰ ب.ظ

کلاس فلسفه اخلاق عدالت: جلسه یازدهم

خواجه نصیر در اخلاق ناصری بیان می دارد که گاهی اوقات میان حکمت و رذایل خلط می شود. خواجه در شرح آن حیوانات در محاکات انسان را بحث می کند. حیوانات برخی از امور را انسان ها تقلید می کنند. مشابه آن برخی نیز حکیم هستند و برخی به تقلید آنان اقدام کرده و حکمت را به خود می بندند (اظهار فضل می کنند). گاهی نیز مشکل از آنجاست که تنها نیت فاعل انجام دهنده مهم است (فرد بخواهد کار را حکیمانه یا عفیفانه انجام دهد). خواجه مثال هایی در باب فضایلی چون حکمت، عفت، سخا و شجاعت می زند. مثلا در مثالی طلب مال، سرزمین یا شهرت (افراط) یا گرفتار ملامت نشدن و یا ترس از دست دادن مقام (تفریط) با شجاعت اشتباه می شود.

در تقسیم مدینه ها خلط بین حکمت و رذایل زیاد رخ می دهد.

 

مقامات عدالت

مقام امول:

عدالت در این مقام یعنی بررسی میزان پولی که فرد دارد. اگر مالش زیاد است باید از وی گرفته شود. اگر کم است باید جبران شود. جبران و پاداش باید متناسب با کار فرد صورت گیرد. در ادبیات امروز به این نوع عدالت، عدالت توزیعی می گویند.

مقام معاملات:

عدالت در این مقام یعنی بررسی رابطه دو نفر نسبت به اموالی که رد و بدل می کنند. معامله عادلانه به واسطه پول صورت می گیرد چون افراد دو طرف معامله هم وزن و هم سطح نیستند. این مقام را می توان در نظریات اقتصادی پول و وجوه آن پی گرفت.

مقام تأدیب و سیاست:

در این مقام یک فرد بر تعاملات افراد نظارت می کند. اگر کسی حقی را ناحق کرد، حاکم آن حق یا مال را استیفا خواهد کرد. در ادبیات امروز به این نوع عدالت، عدالت جزائی یا حتی عدالت سیاسی می توان گفت.

خواجه در اینکه منشاء حق و قوانین چیست استدلال ذیر را ارائه می دهد:

انسان موجودی است مدنی بالطبع. پس در تعامل با دیگران است. پس نیازمند معاملات است. در معاملات ممکن است مشکلات و ناحقی هایی صورت گیرد. پس نیازمند قوانین برای حل تعارضات هستیم. خداوند عادل اول است. در نتیجه قوانین از خداوند منتزع می شوند. نیازمند حاکم برای اجرا نیز هستیم. و نیز نیازمند ابزار برای اجرا که دنیا ابزار اجراست.

از این استدلال مقوله ذیل استخراج می شود:

عادل اول (ناموس اول): خداوند        جائز اعظم: کسی که قوانین خداوند را رعایت نکند.

عادل صامت: دنیا                        جائر اصغر: کسی که به حکم دنیا عمل نکند.

ناموس دوم: حاکم                       جائر اوسط: کسی که قانون حاکم را رعایت نکند

نکته: حق الناس

رعایت حق الناس یعنی فضیلت را در نسبت با مردم انجام دهیم:

حق مردمی که با آنها زندگی می کنیم (حال)؛ حق مردمی که با آنها زندگی می کردیم (گذشته)؛ حق مردمی که در آینده می آیند. خواجه به حالت آینده اشاره نکرده است.

 

اجتماعات انسانی

اجتماعات انسانی از نگاه خواجه بر اساس فضایل چهارگانه اصلی به دو مدینه کلی فاضله و غیرفاضله تقسیم می شوند.

مدینه غیرفاضله به سه دسته تقسیم می شود:

-     مدینه فاسقه: قوه عاقله وجود داشته باشد ولی پیروی از آن صورت نگیرد. در مدینه فاسقه شاهد ضعف اراده و عناد هستیم. در این مدینه احتمال نجات کمتر از سایر مدن است.

-     مدینه ضاله: قوه عاقله ضعیف باشد و افراد دچار قوه واهمه باشند. به نحوی که احکام وهمی را به احکام عقلی تسری می دهند. در این مدینه فضیلت نماها و سعادت نماها جای فضیلت و سعادت حقیقی می نشینند.

-         مدینه جاهله: قوه عاقله وجود نداشته باشد.

مدینه جاهله، خود به 6 نوع مدینه تقسیم می شود:

اجتماع ضروری: در آن همکاری برای دستیابی به چیزایی که برای بدن ضروری است صورت می گیرد. این همکاری از طریق مکر و فریب است. یعنی برای نان شب کلاهبرداری می شود.

اجتماع نذالت: در آن همکاری برای دستیابی به ثروت زیاد صورت می گیرد. این همکاری نیز از طریق مکر و فریب است.

اجتماع خسّت: همکاری برای دستیابی به لهو و لعب

اجتماع کرامت: همکاری برای دستیابی به مقام (موقعیت پرسی). دور حاکمان افراد چاپلوس بیشترند تا حاکم احساس هیبت بیشتری کند.

اجتماع تغلب: اجتماعی که به دنبال برتری پیدا کردن بر دیگر اجتماعات است. با استفاده از قهر و زور.

اجتماع حرّیت: اجتماعی که در آن هر کسی هر کاری بخواهد می تواند انجام دهد.

در اجتماع حریت قوه عاقله در خدمت قوای شهوت و غضب قرار می گیرد. جامعه ای بسیار متکبر و فاخر است. بهترین حاکم از دید این جامعه، حاکمی است که بیشترین آزادی را برای بیشترین مردم فراهم کند. مهاجرت به اجتماع حریت زیاد است. در نتیجه در آن تنوع فکر زیاد است، ازدیاد نسل وجود دارد، امور بسیار خوب و بسیار بد را می توان آنجا دید.

نکته:

بر اساس نگاه فضیلت محور اگر روانشناسی اجتماعی این باشد که مردم در حالت آزادانه به سمت شهوت و غضب حرکت کنند، جامعه حریت بسیار ناپسند است؛ اما اگر به سمت عقل حرکت کنند، جامعه حریت بسیار خوب است.

در نگاه فضیلت محور باید کل جامعه به فضیلت دست یابند و دستیابی عده ای به فضیلت در گرو عمل سایر افراد است.

 

اما در مدینه فاضله عدالت حاکم است. قوا از قوه عاقله پیروی می کنند (به لحاظ نظری) و به آن عمل می کنند (به لحاظ عملی). مردم به دنبال کسب خیرات و دفع شرور بوده و به دنبال سعادت حقیقی هستند. برای دستیابی به سعادت نیز مردم با هم همکاری می کنند.

ارکان مدینه فاضله:

1. حکماء (رؤسای مدینه): افرادی که کار تدبیر مدینه را انجام می دهند. اگر 4 شرط حکمت، تعقل تام، جودت (نیکویی) و قوت جهاد در فردی باشد، وی به تنهای می تواند رئیس مدینه باشد.

2. صاحبان زبان: عوام را ارتقا می دهند تا به مرتبه حکما برسانند. شامل اهل کلام، فقه، شعر، کتابت و... .

3. مقدران: کسانی که محاسبات (حساب، طب، نجوم، هندسه و...) را انجام می دهند.

4.مجاهدان: از مدینه فاضله در برابر حمله مدن غیرفاضله دفاع می کنند.

5. کسانی که با مال سروکار دارند مانند تجار، مالیات بگیران و... .

 

نکته:

بر اساس شناخت انسان از خدا، چهار دسته مردم وجود دارد:

الف. افاضل حکماء: خداوند را آنگونه که شایسته است می شناسند.

ب. اهل ایمان: گاهی اوقات خداوند را تصور می کنند ولی فورا آن را از وهم خود خارج می کنند.

ج. اهل تسلیم: وقتی درباره خداوند فکر می کنند مثالهایی جسمانی می آورند تا بتوانند خداوند را فهم کنند.

د. مستضعفین: خداوند را تنها در امور جسمانی می بینند.

ه. بت پرستان: صورت پرستان.

باید تلاش کرد تا مردم به مراحل بالاتر حرکت کنند. در مدینه فاضله الزاما همه افراد فاضل نیستند بلکه افرادی به طور جبری زندگی می کنند و باید هدایت شوند. در مدینه فاضله نیز افراد ریاکار، اهل تحریف، اهل بغی، مارق (افرادی که سوءفهم دارند)، مغالطه گر (حق را باطل و باطل را حق جلوه می دهند).

معرفی کتاب:

در راستای مباحث مطرح شده در چند جلسه اخیر کتاب های اخلاق ناصری، تهذیب الاخلاق، اخلاق نیکوماخوس و نوشته های فارابی خوب است مطالعه شوند.

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی