مردی شبیه عکسهایش

نوشته های رامین مددلو در فضای مجازی

مردی شبیه عکسهایش

نوشته های رامین مددلو در فضای مجازی

مردی شبیه عکسهایش

بسم الله
نوشته های رامین مددلو. اهل شهر خوی
فارغ التحصیل دانشگاه امام صادق علیه السلام/ دانشجوی دکتری دانشگاه مفید قم رشته علوم سیاسی/ پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام

پیام های کوتاه
آخرین نظرات
چهارشنبه, ۳۰ دی ۱۳۹۴، ۰۴:۵۶ ب.ظ

حد پوشش در فرهنگ دینی

 سبک زندگی، یعنی چگونه زندگی کردن و این چگونه زندگی کردن همه زوایای حیات یک انسان و یک جامعه را دربرمی گیرد.

بر این اساس سبک زندگی دینی یعنی نحوه و چگونگی حیات بر اساس دین و ما باید بفهمیم دین در عرصه های مختلف زندگی چه سخن هایی گفته است.

معمولا گزاره های سلبی دین زیاد بحث می شود ولی آنچه که در این باب بیشتر مهم است گزاره های ایجابی دین است که به واسطه آنها می توان به سمت "ساخت" حرکت کرد. باید معیارهای "چه بودن" را علاوه بر معیارهای "چه نبودن" از دین استخراج کنیم.   

***

 ما برای زندگی کردن به نحو دینی باید بین همه قسمت های حیاتمان بهم پیوستگی را حاکم کنیم. ستون این بهم پیوستگی، فکر دینی و چادرِ خیمه حیات دینی، فرهنگ دینی است.

همه انسان ها نمی توانند در مورد همه چیز فکر کرده و به اعتقاد صائب دست یابند. ما در بسیاری از مواقع مقلد افکار هستیم نه مولد آنها. فرهنگ دینی، سرچشمه این تقلید با ساختِ هنجارها است و باعث می شود انسان ها در بسیاری مواقع نیازی نبینند که فکر کنند چگونه و یا چرا اینگونه عمل کنند؟

به دیگر سخن، فکر دینی کلیات اعتقادی را که این کلیات در محوریت هستند در بر می گیرد و فرهنگ دینی حالت عملی و کاربردی این اعتقادات.

***

لزوما همه امور در دین به صورت جزئی نیامده است. قرآن کریم، قانون اساسی و احادیث، شرح این قانون اساسی است. تطبیق این قانون اساسی و شرح آن بر جزئیات زندگی، وظیفه فکر دینی و فرهنگ دینی است که این دو شکل دهنده رفتار یک مسلمان در نهایت خواهد بود.

با فرض عبارت بالا،  بیان جزئی یک امر در متن دین نشان از اهمیت والای آن نزد شارع مقدس دارد. یکی از مهم ترین این امور، عفاف بانوان و چگونگی رعایت آنهاست. اسلام به جامعه نگاهی مردسالار ندارد. به همین سبب در پی حذف نگاههای کالانگر به زن در جامعه است. حال در حذف این نگاه هم می شود جامعه کاملا مردسالار ایجاد کرد و هم جامعه اسلامی-انسانی که در عین حضور زن در سطح جامعه، فرعی بودن و کالایی بودن زن نیز حذف شود.

راهکاری که اسلام برای ایجاد این جامعه پیش پای ما قرار می دهد، اول، توجه به وظیفه اولیه زن، یعنی حفظ نهاد خانواده به عنوان عمق و پایه های جامعه و دوم، حضور در سطح جامعه در جاهایی که باید حضور یابند است.

اما این حضور چگونه باید باشد؟ میان جامعه مردسالار(مبتنی بر حذف کامل زن از سطح جامعه)، ساخت جامعه ای اسلامی-انسانی، جامعه مردسالار (مبتنی بر فرعی بودن و کالایی بودن زن در جامعه) مرزهای شفاف ولی ظریفی وجود دارد. این ظریف بودن سبب می شود که متن دین، ساخت آنها را تنها به دست فرهنگ دینی نسپارد و خطوط اصلی را خود مشخص سازد. در فقه اسلامی، پوشانیدن تمام بدن به جز  چهره (عاری از هر گونه آرایش محرک و قابل توجه) و دو دست تا مچ بر زن واجب است. در این امر و حد و حدود آن هیچ شکی نیست. آیه مبارکه 31 سوره نور بیانگر این حدود است و هر تفسیری غیر از این، خلاف بلاغت قرآن کریم. روایات نیز تاییدگر این تفسیرند. چنانکه در قرب الاسناد صفحه 40 آمده که مسعدة بن زراره از حضرت صادق علیه السلام نقل می کند که وقتی از حضرت درباره زینتی که زن می تواند آشکار کند سؤال شد فرمود: چهره و دو کف.

دلیل مجاز بودن چهره و دو دست نیز تلاش برای ساخت جامعه ای اسلامی-انسانی است. چرا که اگر وجوب پوشش این دو حد را نیز دربر می گرفت جامعه به جامعه ای مردسالار از نوع اول فرومی کاست که مد نظر اسلام نیست.

این دو حد، مرز ساخت دو نوع جامعه هستند. بسیاری از اشکالاتی که مخالفین پوشش اسلامی می گیرند مبتنی بر وجوب پوشاندن این دو حد است. در حالی که واقع امر چیز دیگریست.

***

در این متن روی سخن با مخالفین پوشش اسلامی نیست. با آنانی که جامعه ای مردسالار که زن در آن نقش فرعی و کالایی داشته باشند نیز نیست. روی سخن با مومنین عزیزی است که اخلاق و سلوک فردی را به عنوان سلوک جمعی مطرح می سازند. این مؤمنین پوشش بانوی اسلامی را به چهره و دو کف دست وی نیز سرایت می دهند و در بیان دلیل این کار سیره مسلمین، فلسفه پوشش بانوان و برخی روایات را شاهد می آورند.

باید گفت متاسفانه سیره اقوام مسلمان گاهی اوقات به جای سیره اسلام بیان می شود. ما باید ببینیم متن اسلام درصدد بیان چه فرهنگ دینی ای است و معصومین با قول و فعل خود چه امری را ترویج می دادند. واقع امر آن است که فرهنگ اقوام مسلمان لزوماً صددرصد اسلامی نیست و بیانگر هدف اسلام هم نیست. از سویی دیگر در حد پوشش نباید غیورتر از خداوند متعال رفتار نمود و فلسفه پوشش را به حدی که خداوند مجاز دانسته تسری داد.

در روایاتی نیز که این مؤمنین به آن استناد می کنند، اصل بر نهی از نگاه حرام است و موضوع عدم پوشاندن چهره یا پوشاندن مطرح نیست.

***

مهم ترین ابزار تبلیغی مدرن سازنده فرهنگ دینی در دوران حاضر در ایران اسلامی رسانه مهم صدا و سیما است. با وجود هزینه گذاری های فراوان ضد انقلاب در زمینه رسانه های تبلیغی مدرن، سر بر آوردن دهها شبکه تلویزیونی به مقصد ایران، تلاش برای تاثیرگذاری بر مفهوم حجاب و عفاف و خانواده، هنوز عموم جامعه ما در مرحله عمل به نحوی رفتار می کنند که رسانه های نظام اسلامی و در رأس آنها صدا و سیما ارزش گذاری کرده اند. 

چندی پیش (یعنی آبانماه سال قبل) در برنامه زنده باد زندگی، پوششی از دو بانو به نمایش گذارده شده که فراتر از حدود شارع مقدس بود. این بانوان می توانند به استناد امر اخلاقی در سلوک فردی خود این پوشش را انتخاب کنند. سخن در این امر نیست. سخن در آن است که صدا و سیما نباید چنین پوششی را پوشش معیار سبک زندگی برآمده از فرهنگ دینی برای سلوک جمعی معرفی کند. چرا که چنین نیست و اسلام از ما چنین چیزی نخواسته. 

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۴/۱۰/۳۰

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی